Người dân Đắk Nông mang hàng kém chất lượng trả lại cho người bán. Ảnh tuoitre.vn

(TBKTSG Online) - Tình trạng nhập khẩu, sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng độc hại... rộ lên mạnh trong thời gian gần đây trong lúc việc kiểm tra, giám sát và xử lý của cơ quan chức năng tỏ ra quá yếu ớt, khiến cho người tiêu dùng phải tự lực bảo vệ túi tiền và sức khỏe của chính mình.

Từ “cà-phê đểu”...

Loạt bài phóng sự “Hãi hùng cà phê đểu” đăng trên báo Thanh Niênmấy ngày qua gây sốc cho không ít cư dân TPHCM có thói quen nhâm nhi cà phê vỉa hè. Theo điều tra thực tế của các phóng viên, cái mà lâu nay nhiều người vẫn tin là “cà-phê” và nạp vào cơ thể mình vài ly mỗi ngày hóa ra lại chỉ là đậu nành rang cháy trộn với 12-15 loại hóa chất không rõ nguồn gốc, trong đó có nhiều hóa chất độc bị cấm sử dụng trong thực phẩm.

Hoạt động kinh doanh của các cơ sở sản xuất “cà-phê đểu”, theo loạt bài, không chỉ co cụm trong phạm vi TPHCM mà đã mở rộng ra khắp cả nước, đặc biệt là khu vực từ Quảng Ngãi trở vào nam, và kéo dài đã nhiều năm. Điều lạ lùng là các cơ quan quản lý nhà nước về y tế, về thị trường, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng đều không có phản ứng gì đối với hoạt động kinh doanh tàn độc này; thậm chí một cơ sở chế biến cà-phê đểu như “cà phê Xuân Hoành vẫn được Sở Y tế TP.HCM cấp giấy chứng nhận “Phù hợp với các quy định hiện hành về chất lượng, vệ sinh, an toàn thực phẩm và được phép lưu hành...” (Thanh Niên, 19-7-2012).

Vụ “cà-phê đểu” chỉ là phát hiện mới nhất của báo chí sau hàng loạt vụ tai tiếng tương tự như sản xuất thạch dừa ở Bến Tre, bánh trung thu, mứt Tết, thịt thối “phù phép” thành thịt tươi... và hàng chục vụ việc khác liên quan tới rau quả, trái cây, trứng, gia cầm, đồ chơi trẻ em... nhập khẩu từ Trung Quốc. Đáng chú ý là hầu hết những “tội ác” này đều diễn ra trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh thực phẩm - mặt hàng có tác dụng quyết định tới sức khỏe người dân và cộng đồng. Và thực tế cho thấy, các cơ quan được nhà nước trao quyền quản lý chất lượng sản phẩm, quản lý thị trường... gần như bị tê liệt trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của những kẻ kinh doanh táng tận lương tâm.

...đến hàng Trung Quốc đội lốt hàng nội

Tình thế đã buộc người tiêu dùng phải tự đứng ra bảo vệ chính mình. Chiều 16 và sáng 17-7 vừa qua, hàng trăm người dân thị xã Gia Nghĩa tỉnh Đắk Nông đã mang xoong nồi, chảo, dao... trả lại cho nhóm người bán do chất lượng kém, hàng do Trung Quốc sản xuất nhưng được quảng cáo là hàng nội địa, bán với giá cao hơn giá thị trường nhiều lần... Công an phải vào cuộc, tạm giữ 145 bộ sản phẩm có tổng trị giá 232 triệu đồng do người dân trả lại. (Tuổi trẻ, 18-7) Vụ việc ở Gia Nghĩa chỉ mang tính tự phát và cá biệt song đây là một ví dụ cho thấy nhà nước không thể tiếp tục làm ngơ để người dân tự đấu tranh với những kẻ kinh doanh vô đạo đức.

Thực tế, có không ít cơ quan ăn lương nhà nước để duy trì một thị trường lành mạnh, ngăn chặn tình trạng hàng gian hàng giả. Hàng hóa lưu hành trên thị trường phải qua sự kiểm định của cơ quan quản lý chất lượng, cơ quan quản lý thị trường... thực phẩm phải qua cơ quan kiểm dịch động thực vật, cơ quan y tế dự phòng, nhà hàng quán ăn phải được cấp giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm... Ngoài ra, còn có hội bảo vệ người tiêu dùng làm nhiệm vụ giám sát các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên thực tế hoạt động của các cơ quan này vừa chồng chéo, vừa bất cập khiến cho người tiêu dùng phải “lãnh đủ” giống như thủ môn phải liên tục vào lưới nhặt bóng do tiền vệ và tiền đạo bỏ trống sân nhà...

Và niềm tin của người dân

Tại hội thảo “Nhìn lại một năm triển khai Luật Bảo vệ người tiêu dùng” do Bộ Công Thương phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức ngày 18-7 tại Hà Nội, ông Phùng Đắc Lộc, Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, cho rằng “Có vô vàn vụ việc, song, kết quả xử lý các vi phạm trên chưa được quyết liệt và nghiêm minh để răn đe không cho và không thể tái phạm, cũng như người khác không dám vi phạm”. Thế nhưng, theo trình bày của ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam: “Chúng tôi chưa khởi kiện được vụ nào để bảo vệ người tiêu dùng vì không có kinh phí”. Hơn nữa, theo ông Hùng, chưa có một trường hợp người tiêu dùng nào ở Việt Nam ủy nhiệm cho hội kiện ra toà. (TBKTSG Online, 19-7).

Cũng tại hội thảo này, đại diện Bộ Công Thương khẳng định, số lượng các vụ việc [khiếu nại của người tiêu dùng] còn rất hạn chế nhưng người tiêu dùng đã bắt đầu ý thức được việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và đặt niềm tin vào các thiết chế bảo vệ người tiêu dùng.

Trong bối cảnh ngày càng có nhiều vụ kinh doanh “đểu” bị phanh phui trên báo chí có thật người tiêu dùng đã đặt niềm tin vào các thiết chế bảo vệ người tiêu dùng như nhận định của Bộ Công Thương hay người dân đang đòi hỏi các cơ quan công quyền phải thực sự hành động để kiến tạo một môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của người dân?

Anh/chị có ý kiến gì xin mời đóng góp trong box bên dưới